Το σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης

 

  Ο Δαβίδ 1000 περίπου χρόνια πρό Χριστού έγραφε διά Πνεύματος Αγίου: “Εις πάσαν τελειότητα είδον όριον, αλλ’ ο νόμος Σου είναι πλατύς σφόδρα” (Ψαλμός ριθ:96).  Και πράγματι το άπειρο πλάτος του Λόγου του Θεού αγκαλιάζει στοργικά όλη την ανθρώπινη ύπαρξη και θέλει και μπορεί να ευλoγήσει τον άνθρωπο ήδη από τη ζωή αυτή εδώ που ζούμε. “Γεύθητε και ιδέτε ότι αγαθός ο Κύριος” (Ψαλμός λδ:8), προτρέπει ο Λόγος του Θεού και ο άνθρωπος καλείται ήδη από τώρα να γευτεί την αγάπη του Θεού και τη χαρά της παρουσίας Του στη ζωή μας.Αντιθέτως, ο Λόγος πάλι του Θεού ενημερώνει τον άνθρωπο ότι μακριά από την Θεία προστασία και πρόνοια ο δρόμος του θα είναι δρόμος ταλαιπωρίας και θανάτου: “Γνώρισον λοιπόν και ιδέ, ότι είναι κακόν και πικρόν ότι εγκατέλειπες Κύριον τον Θεόν σου, και δεν είναι ο φόβος Μου εν σοί, λέγει Κύριος ο Θεός των δυνάμεων” (Ιερεμίας β:19).

 Τον τελευταίο καιρό γίνεται πολύς λόγος για το λεγόμενο “σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης”. Πολλά άρθρα έχουν γραφτεί, ομιλίες έγιναν και γίνονται και μάλιστα Πανεπιστημιακές Ψυχιατρικές κλινικές στην Ελλάδα και το εξωτερικό ετοιμάζουν παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή του.

 Το “σύνδρομο burnout”, (όπως αλλιώς λέγεται)  εκφράζει την ψυχοσωματική καταπόνηση του εργαζομένου και την εξάντληση όλων των προσωπικών ψυχικών του αποθεμάτων στις καθημερινές του δυσκολίες που σχετίζονται με την επαγγελματική του δραστηριότητα.

 Το σύνδρομο αυτό επηρεάζει κυρίως τους επαγγελματίες υγείας (γιατρούς και νοσηλευτές), αλλά και τους δικαστικούς, τους ταμίες, τους αστυνομικούς, τους πιλότους, και τους εκπαιδευτικούς, όσους δηλαδή αναπτύσσουν στην εργασία τους σχέση φροντίδας και υπευθυνότητας με άλλα άτομα, αλλά δυνητικά μπορεί να επηρεάσει και κάθε εργαζόμενο.Ο εργαζόμενος αισθάνεται ανίκανος να ανταποκριθεί στα καθήκοντά του και αναπτύσσει ουδέτερα η ακόμη και αρνητικά συναισθήματα για τον ασθενή η το πελάτη του. Επίσης, αισθάνεται ότι δεν έχει καταφέρει τίποτε στη ζωή του και ότι δεν αμείβεται ικανοποιητικά

 Το σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης έχει πολύπλευρες επιδράσεις στη ζωή του εργαζομένου και εκφράζεται με διάφορους τρόπους:

1                    Σωματικά συμπτώματα: χρόνια κόπωση, πόνοι στην πλάτη και τον αυχένα, διαταραχές στον ύπνο, υψηλή αρτηριακή πίεση, έλκος, καρδιαγγειακές παθήσεις, ημικρανίες.

2                    Αλλαγές στη συμπεριφορά: τάση για απομόνωση, απρόσωπη επικοινωνία, προσφώνηση των άλλων με υποτιμητικές φράσεις, συγκρούσεις με συνεργάτες και μέλη της οικογενείας, και ακόμη απόπειρες αυτοκτονιών

3                    Ψυχολογικές επιπτώσεις: θυμός, πλήξη, απογοήτευση, αποθάρρυνση, αδιαφορία, χαμηλή αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση, κατάθλιψη.

 Από τα ανωτέρω γίνεται φανερό πόσο σημαντική είναι η διάγνωση και αντιμετώπιση του συνδρόμου επαγγελματικής εξουθένωσης αλλά και το πόσο ακόμη  σημαντικότερη είναι η πρόληψή του. Είναι απόλυτα κατανοητό και ευπρόσδεκτο το γεγονός ότι η επιστημονική κοινότητα ευαισθητοποιήθηκε πάνω στο θέμα αυτό και προσπαθεί να εφαρμόσει τρόπους αντιμετώπισής του. Πως όμως είναι δυνατόν να βρεί τρόπο να αναπληρώνει τα ψυχικά αποθέματα των εργαζομένων, να τους αποκαταστήσει την αυτοεκτίμηση, να ομαλοποιήσει τις μεταξύ των εργαζομένων σχέσεις και να μετατρέψει τη καθημερινή πίεση της δουλειάς σε ευχάριστη και αποδοτική ασχολία;

Όλα αυτά,  τα επιτυγχάνει ο Λόγος του Θεού με ένα και μόνο εδάφιο! Υπάρχουν και άλλα πολλά εδάφια που αναφέρονται στο ίδιο θέμα αλλά ένα και μόνο εδάφιο είναι ικανό να δώσει την τέλεια πρόληψη και θεραπεία: “Και πάν ότι αν πράττητε, εκ ψυχής εργάζεσθε, ως εις τον Κύριον, και ουχί εις ανθρώπους, εξεύροντες ότι από του Κυρίου θέλετε λάβει την ανταπόδοσιν της κληρονομίας διότι εις τον Κύριον Χριστόν δουλεύετε” (Κολοσσαείς γ:23-24).

Ο αναγεννημένος Χριστιανός, που ζεί με το Λόγο του Θεού, γνωρίζει καλά ότι ο πραγματικός του εργοδότης είναι ο Κύριος Ιησούς Χριστός.  Για το Χριστό εργάζεται και αυτή η επίγνωση τον γεμίζει με απέραντη χαρά και απόλυτη ικανοποίηση. Από τον Κύριο αντλεί συνεχώς πνευματικές δυνάμεις ώστε να μπορεί να δίνει αγόγγυστα σε όλους. Περιμένει από τον Κύριο το μισθό του διότι Εκείνος είπε :   “Και ιδού έρχομαι ταχέως και ο μισθός Μου είναι μετ’εμού, διά να αποδώσω εις έκαστον ως θέλει είσθαι το έργον αυτού”. (Αποκάλυψη κβ:12). Ο Κύριος τον γεμίζει με αγάπη προς  όλους και “Η αγάπη μακροθυμεί, αγαθοποιεί, η αγάπη δεν φθονεί, η αγάπη δεν αυθαδιάζει, δεν επαίρεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητεί τα εαυτής, δεν παροξύνεται, δεν διαλογίζεται το κακόν, δεν χαίρει εις την αδικίαν, συγχαίρει δε εις την αλήθειαν. Πάντα ανέχεται, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει. Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει” (Α Κορινθίους ιγ: 4-7).

Τελικά  ο άνθρωπος μέσα στον οποίο ο Θεός έχει εγκαταστήσει τη βασιλεία Του όχι μόνο είναι απρόσβλητος από το “σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης”  αλλά απολαμβάνει ό,τι κάνει, όσο ταπεινό και αν είναι για τους ανθρώπους,. “Διότι η βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώσις και πόσις, αλλά δικαιοσύνη και ειρήνη και χαρά εν Πνεύματι Αγίω, επειδή ο δουλεύων εν τούτοις τον Χριστόν, ευαρεστεί εις τον Θεόν, και ευδοκιμεί παρά τοις ανθρώποις” (Ρωμαίους ιδ: 17-18).

Η κοινωνία μας χρειάζεται όσο ποτέ άλλοτε το Λόγο του Θεού. Ο άνθρωπος τυφλωμένος από τον άρχοντα του σκότους, λόγω της απιστίας του, τρέχει προς την καταστροφή του. Ο Κύριος όμως μας προτρέπει να γυρίσουμε στην αγάπη Του, στα διατάγματα και τις εντολές Του, για να ζήσουμε ευλογημένα επί της γης και να απολαύσουμε πλήρη το μισθό μας στον ουρανό.